4 loại căng thẳng (stress) điển hình và phương pháp xua tan mọi nỗi lo

4 loại căng thẳng (stress) điển hình và phương pháp xua tan mọi nỗi lo

Quản lý sự căng thẳng (Stress Management) là kỹ năng cần thiết để tăng năng suất lao động và đem lại chất lượng cuộc sống tốt hơn

Căng thẳng, hay còn gọi là stress, diễn ra trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Cơ thể chịu đựng sự căng thẳng quá lâu là nguyên nhân gây ra bệnh lý và các trạng thái tâm lý tồi tệ, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, công việc, tình yêu của chính bạn.

Quản lý sự căng thẳng (Stress Management) là kỹ năng cần thiết để tăng năng suất lao động và đem lại chất lượng cuộc sống tốt hơn. Tuy nhiên, áp lực vô hình từ cuộc sống thường xuyên diễn ra khiến nhiều người không thể kiểm soát được sự lo âu của mình. Những người không thể đối phó với căng thẳng có xu hướng thay đổi về hành vi và nhận thức. Nó cũng là nguyên nhân tiềm ẩn của bệnh mãn tính, tư duy “phản ứng ngược” và sự chống đối xã hội. Để quản lý căng thẳng, tiến sĩ Karl Albrecht phân loại căng thẳng thành bốn nhóm điển hình: căng thẳng về thời gian, dự đoán, tình huống và các mối quan hệ.

Nguyên nhân gây ra sự căng thẳng (hay stress)

Bạn định nghĩa thế nào về căng thẳng trong cuộc sống? Trên phương diện khoa học, stress là phản ứng tự vệ của cơ thể trước điều kiện khó khăn, sự cố và sự nguy hiểm. Khi chúng ta phải đối diện với thử thách hoặc môi trường mới, cơ chế “chiến đấu hoặc bay” khiến bộ não sản sinh ra một số luồng đấu tranh tư tưởng. Việc lựa chọn đối mặt hay trốn tránh là nguyên nhân trực tiếp gây ra sự stress. 

Tâm lý căng thẳng tìm đến với nghệ sĩ thường xuyên khi họ phải đối diện với áp lực từ dư luận. Hiện tượng bình phẩm đánh giá tiêu cực đẩy nghệ sĩ vào nhiều luồng suy nghĩ. Tâm trạng của họ lên xuống liên tục và dẫn đến sự mất kiểm soát hành vi. 

Hoocmon cortisol, adrenaline và noradrenaline là nguyên nhân chính gây ra trạng thái căng thẳng ở con người. Các hoocmon này khiến tim đập nhanh, căng cơ và kích thích sự tỉnh táo. Bên cạnh đó, xáo trộn của môi trường bên ngoài cũng ảnh hưởng đến sự căng thẳng. Tiếng ồn, sự kiện ám ảnh hoặc quan điểm cá nhân đều có thể là nguyên nhân gây ra căng thẳng.

Tại sao cần quản lý sự căng thẳng?

Căng thẳng có mối liên hệ với bệnh ung thư

Những ai không thể quản lý sự căng thẳng dễ gặp phải vấn đề về sức khỏe. Các nhà khoa học không khẳng định stress là nguyên nhân chính gây ra ung thư. Tuy nhiên, tình trạng căng thẳng kéo dài dẫn đến sự suy giảm hệ miễn dịch. 

Biểu hiện của người thường xuyên bị căng thẳng là mất ngủ, nhiễm cúm, đau dạ dày. Những triệu chứng này xảy ra thường xuyên gây áp lực lên các bộ phận trên cơ thể và hệ tuần hoàn bên trong. Nó làm con người trở nên mệt mỏi và thiếu sức sống. 

Căng thẳng trong thời gian dài ảnh hưởng đến tinh thần

Đau đầu là dấu hiệu rõ nét nhất khi căng thẳng tìm đến. Khi con người đối diện với stress, cơ thể sản sinh ra các chất Cortisol đòi hỏi lượng năng lượng lớn từ chất béo. Điều này gây ra sự rối loạn nhịp tim liên tục và áp lực lớn của máu lên thành mạch. Hiện tượng đau đầu ảnh hưởng tới cơ thể từ cấp độ nhẹ đến nặng.

Trầm cảm cũng là bệnh lý xuất hiện bởi sự căng thẳng. Trạng thái này gây ra rất nhiều hệ lụy tới tư tưởng và tinh thần của người bệnh. Trầm cảm có thể khiến bộ não không thể kiểm soát được hành vi và hoạt động hàng ngày. 

Nhận biết dấu hiệu của người mắc trầm cảm không dễ như bạn nghĩ. Tiếng cười hay tâm trạng vui vẻ của mọi người có thể đánh lừa dấu hiệu nhận biết sự căng thẳng. Vì thế, bạn nên dành nhiều thời gian để chia sẻ và tâm sự với gia đình và bạn bè.  

4 loại căng thẳng phổ biến và cách khắc phục

Căng thẳng (hay stress) là trạng thái tâm lý của con người. Nó không thể bị ngăn chặn triệt để. Tuy nhiên, việc quản lý sự căng thẳng có thể hạn chế những tác hại xấu của những áp lực này. Điều hòa tâm trạng và giải tỏa stress giúp cân bằng lại cảm xúc của mỗi cá nhân. 

Ngoài những mặt tiêu cực, stress có thể trở thành động lực khiến con người nỗ lực hơn. Điều này có tác dụng khi mọi người biết cách quản lý sự căng thẳng.

Căng thẳng về thời gian

Sự hối thúc về thời gian khiến con người rơi vào lo lắng. Các công việc thường xuyên phải tiếp xúc với deadline như nhân viên thiết kế, truyền thông, nội dung,...phải chạy đua với thời gian để hoàn thành mục tiêu đã đặt ra. Đôi khi, khối lượng công việc quá lớn khiến họ trở nên bế tắc và vô vọng. 

Lãnh đạo doanh nghiệp cũng là người thường xuyên đối diện với áp lực về thời gian. Hàng loạt các lịch trình dày đặc làm họ liên tục phải sử dụng khả năng làm việc đa nhiệm của mình. Những người bận rộn này thậm chí không thể tự lên kế hoạch và thời điểm cụ thể quá nhiều chi tiết chồng chéo. 

Nhiều người cho rằng deadline hoặc sự bận rộn liên tục sẽ làm tăng hiệu quả công việc. Nhận định này không chính xác. Cường độ công việc quá lớn kèm theo áp lực về thời gian dễ khiến nhân viên sụp đổ vì sự căng thẳng.

Để khắc phục tình trạng stress, nhân viên cần sắp xếp thứ tự các công việc một cách hợp lý. Những công việc quan trọng cần ưu tiên nên được bắt đầu xử lý trước. Trong thời gian đó, họ có thể lên kế hoạch cho công việc tiếp theo. Thời gian dành cho các công việc quan trọng thường kéo dài hơn bình thường. Vì thế, việc phân chia các đầu việc theo khoảng thời gian cụ thể rất hữu ích trong quản lý sự căng thẳng. Một khi nhân viên có đủ thời gian chăm sóc cho từng vấn đề, họ sẽ không cảm thấy quá tải.

Đôi khi, sự kiện bất ngờ và khẩn cấp xảy ra khiến lịch trình bị đảo lộn. Chúng làm con người cảm thấy không có đủ thời gian để hoàn thành công việc. Lúc này, họ nên cân nhắc mở rộng quỹ thời gian của mình. Việc đến sớm hay về muộn vài giờ đồng hồ mỗi ngày sẽ khiến công việc nhẹ nhàng hơn. 

Bạn không nên dồn công việc vào một thời điểm chỉ vì nghĩ rằng điều này làm bạn tập trung. Bộ não con người sẽ chỉ hoạt động hiệu quả trong vài tiếng liên tục. Bên cạnh đó, thói quen lên danh sách mục tiêu trong ngày khiến mọi kế hoạch diễn ra theo đúng trình tự. Nhân viên có thể loại bỏ toàn bộ đầu việc không khả thi với quỹ thời gian hiện tại của họ.

Căng thẳng về những dự đoán trong tương lai

Bài thuyết trình, cuộc họp hay chuyến công tác chưa diễn ra đều là nguyên nhân làm con người rơi vào trạng thái căng thẳng. Mọi người có xu hướng đặt ra rất nhiều giả thiết để tìm ra biện pháp ứng phó phù hợp. Đôi khi, sự “lo xa” dẫn đến kết quả không nhưng mong đợi. Điều này khiến nhiều người có tâm lý sợ hãi mơ hồ. Họ không thực sự biết bản thân đang tìm kiếm điều gì trong tương lai. Lúc này, sự bế tắc sẽ tìm đến. 

Tâm lý căng thẳng khi dự đoán về tương lai thường xuyên xảy ra với ai hay suy nghĩ tiêu cực. Thay vì nghĩ đến kết quả tốt đẹp, họ lại tìm đến với tư duy lối mòn.

Bên cạnh đó, những người tự ti về năng lực của bản thân dễ gặp phải sự căng thẳng. Họ luôn để ý phản ứng trái chiều của mọi người. Các lập luận phản bác cũng gặp khó khăn vì họ không cho rằng lý lẽ của mình đủ mạnh.

Khi gặp phải các vấn đề kiểu này, bạn nên học cách thư giãn và thả lỏng tâm trí. Phương pháp này giúp con người tập trung vào sự việc đang diễn ra hơn là suy nghĩ về tương lai trong tưởng tượng. Vài phút ngồi thiền mỗi ngày đưa tâm trạng con người về với sự cân bằng. 

Những người không tự tin vào khả năng của mình nên tập trung vào trau dồi và phát triển các ý tưởng. Họ có thể đặt giả thuyết về các câu hỏi có thể xảy ra để chuẩn bị trước một vài đáp án. Cách làm này vừa giúp con người tiếp thu thêm kiến thức vừa giảm bớt căng thẳng do dự đoán tương lai.

Căng thẳng khi đối diện với tình huống cụ thể

Các sự kiện bất ngờ trong cuộc sống đẩy con người vào hoảng loạn và tâm trạng căng thẳng tột độ. Một vài biểu hiện như tim đập nhanh, vã mồ hôi, căng cứng cơ bắp,... đều chứng tỏ sự xuất hiện của stress. 

Một số tình huống căng thẳng khẩn cấp trong công việc là xung đột với đồng nghiệp, sa thải hoặc sự chỉ trích. Khi gặp phải những tình huống này, con người có thể mất vài giây để lấy lại bình tĩnh.

Để quản lý sự căng thẳng phát sinh trong tình huống cụ thể, bạn nên bình tĩnh nhìn nhận vấn đề. Những sự kiện bất ngờ không thể gây xáo trộn tâm trí nếu như nó được phát hiện và khắc phục sớm. Giác quan thứ 6 nên được phát huy trong trường hợp này. Con người có thể cảm nhận được tín hiệu nguy hiểm từ môi trường xung quanh. Phòng tránh là phương pháp quản lý sự căng thẳng tốt hơn việc khắc phục.

Mối quan hệ phức tạp trong doanh nghiệp cũng là nguyên nhân của stress. Tranh luận và ý kiến trái chiều khiến bộ não loanh quanh trong nhiều luồng suy nghĩ. Xung đột xảy ra theo hình thức cá nhân đơn lẻ hoặc hội nhóm. Đối với từng đối tượng, cách quản lý sự căng thẳng cũng sẽ khác biệt.

Việc tiết chế cảm xúc cũng giúp điều hòa sự căng thẳng. Một số người khi tức giận lựa chọn lặng im để phân tích lại vấn đề. Ngược lại, cũng có người coi việc giải tỏa cảm xúc như la hét, chỉ trích là phương pháp giải tỏa căng thẳng.

Căng thẳng do các mối quan hệ xung quanh

Đây là sự căng thẳng mang nhiều cảm xúc cá nhân nhất. Nó xuất hiện bởi sự khác biệt trong tính cách, hành vi và lối sống. Nhân viên trong công ty thường không hài lòng với những người khác vì nhiều lý do. Một trong số đó là vì họ không thể tương tác với những người này. Việc khó khăn trong giao tiếp gây ra những sự hiểu lầm và không hiểu ý. Cho dù sự hiểu lầm này lớn hay nhỏ thì có cũng đem đến sự căng thẳng cho mối quan hệ.

Sự căng thẳng do các mối quan hệ thường xuyên xảy ra với nhân sự ngành dịch vụ và chăm sóc khách hàng. Họ phải gặp gỡ và tương tác rất nhiều với các mối quan hệ. Vì vậy, tâm trạng của họ bị ảnh hưởng do các chia sẻ và hành vi của mọi người. Hiện tượng này được gọi là “quá tải liên lạc”. Tình trạng này diễn ra quá lâu gây ra sự cáu giận, lạnh lùng của nhân viên.

Để khắc phục dấu hiệu stress do tương tác giữa người với người, phương pháp tạo sự thông cảm nên được thực hành. Thay vì tập trung vào những phàn nàn của khách hàng, các nhân viên có thể thay đổi phong cách làm việc của hai bên. Nó cho phép con người nhìn nhận vấn đề dưới góc nhìn của người khác. Điều này tạo ra sự đồng cảm và duy trì các mối quan hệ trung thành rất hiệu quả. 

Nhờ có những phương pháp quản lý sự căng thẳng, môi trường làm việc sẽ giảm thiểu những xung đột. Kỹ năng này đem lại bầu không khí thân thiện và hòa đồng hơn cho cả doanh nghiệp. Vì thế, chất lượng công việc sẽ được cải thiện đáng kể. Bên cạnh đó, việc quản lý sự căng thẳng cần bắt đầu với mục tiêu cân bằng cảm xúc, công việc và đời sống cá nhân. Thả lỏng tâm trí và tạo thói quen lên kế hoạch sẽ giúp con người kiểm soát khối lượng công việc hiệu quả.

Nếu bạn vẫn cảm thấy khó kiểm soát nổi cảm xúc của bản thân, hãy thử tham khảo khóa học Làm Chủ Cảm Xúc Trong Mọi Hoàn Cảnh nhé!

 

Ngô Lan Hương

VietnamWorks Learning – Khóa học dành riêng cho người đi làm