Phương pháp hoạch định chiến lược phổ biến hiện nay - Mô hình năm bước của Lafley và Martin

Phương pháp hoạch định chiến lược phổ biến hiện nay - Mô hình năm bước của Lafley và Martin

Để có thể đề xuất một chiến lược kinh doanh thành công, hãy xem xét sử dụng mô hình năm bước (Five-Step Model) của Lafley và Martin

Đưa ra lựa chọn chiến lược hiệu quả

Sự cạnh tranh là yếu tố tất yếu trong môi trường kinh doanh. Có cạnh tranh sẽ có sự đào thải và sự phát triển. Chính vì vậy, chiến lược kinh doanh được xem là thiết yếu trong một công ty nhằm cho phép công ty đạt được mục tiêu đề ra hiệu quả, nhanh chóng và bền vững so với đối thủ cạnh tranh.

Để có thể đề xuất một chiến lược kinh doanh thành công, hãy xem xét sử dụng mô hình năm bước (Five-Step Model) của Lafley và Martin. Bài viết dưới đây sẽ lý giải cho bạn đọc tầm quan trọng và hiệu quả của mô hình trong hoạch định chiến lược.

Câu hỏi luôn được đặt ra trong kinh doanh là bạn phải làm gì để đạt được thành công? Mọi người đa phần cho rằng thành công được quyết định dựa trên chất lượng sản phẩm và dịch vụ tốt nhất. Thực chất điều quyết định được sự thành công này lại nằm ở chiến lược đưa ra để bán được sản phẩm, mà chất lượng sản phẩm chỉ là một trong các yếu tố của chiến lược đó.

Mô hình chiến lược năm bước (Five-Step Model) của Lafley và Martin được xem là một trong những mô hình chiến lược hiện đại nhất trong kinh doanh. Mô hình không giúp doanh nghiệp của bạn trở thành doanh nghiệp duy nhất trên thị trường mà trở thành doanh nghiệp dẫn đầu thị trường.

Giới thiệu sơ lược về mô hình

A.G Lafley là cựu CEO của Procter&Gamble và Roger Martin là trưởng khoa cũ của trường quản lý Rotman. Họ đã đưa ra khái niệm mô hình chiến lược năm bước, được nhắc đến trong cuốn sách “Chơi để giành chiến thắng” (Playing to win) xuất bản năm 2013. 

Theo Lafley và Martin, định nghĩa chiến lược năm bước là một tập hợp gồm các lựa chọn tích hợp nhằm giúp công ty khẳng định được vị trí của bản thân trong ngành, tạo ra lợi thế bền vững và đưa giá trị của công ty trở nên vượt trội hơn so với đối thủ. Chính vì vậy, hai tác giả của mô hình đã đưa ra một khuôn mẫu mà những người quản lý, lãnh đạo có thể sử dụng để lựa chọn phương pháp chiến lược phù hợp cho tổ chức, doanh nghiệp. Từ đó, có thể đề xuất thêm các hoạt động hỗ trợ cho chiến lược thành công.

Để đề xuất được được chiến lược kinh doanh xuất sắc, bạn cần trả lời được các câu hỏi dưới đây:

  • Khát vọng chiến thắng của chúng ta là gì?
  • Chiến lược sẽ được diễn ra trong phạm vi quy mô như thế nào?
  • Làm thế nào để chúng ta có thể giành chiến thắng?
  • Những nguồn lực nào cần thiết để chúng ta có thể giành chiến thắng?
  • Hệ thống quản lý nào là cần thiết để hỗ trợ cho phương án của chúng ta?

Mô tả mô hình chiến lược năm bước

Mô hình chiến lược năm bước của Lafley & Martin đòi hỏi sự hiểu biết thấu đáo của bạn về tổ chức, doanh nghiệp cũng như lĩnh vực đang hoạt động kinh doanh. Hãy xem xét chi tiết từng bước trong mô hình và đưa ra phương án để thực thi từng giai đoạn cho công ty mình.

1. Khát vọng chiến thắng của chúng ta là gì?

Để trả lời được câu hỏi này, hãy cụ thể hóa mục tiêu của doanh nghiệp, công ty, không chỉ dừng lại ở mức độ muốn thành công hay thu được nhiều lợi nhuận. Hãy suy nghĩ cẩn thận về tổ chức của bạn muốn giành chiến thắng như thế nào, nhân viên cần làm gì để có thể đạt được thành công đó và bắt tay vào soạn thảo tuyên bố nhiệm vụ và tầm nhìn của tổ chức và đồng thời bước đầu xác định đặc điểm bán hàng độc nhất (Unique Selling Point – USP). Điều quan trọng là phải suy nghĩ về thành công sẽ ảnh hưởng thế nào đến công ty trong tương lai không xa.

2. Chiến lược sẽ được diễn ra trong phạm vi quy mô như thế nào?

Bạn cần xác định được phạm vi, quy mô thực hiện chiến lược kinh doanh bởi nơi bạn quyết định cạnh tranh để chiếm được thị phần cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chiến lược mà bạn cần đưa ra. Hãy xem xét một số câu hỏi như sau:

  • Quốc gia hay khu vực nào bạn muốn cạnh tranh?
  • Bạn muốn cung cấp sản phẩm hay dịch vụ gì?
  • Bạn muốn tham gia vào thị trường và danh mục nào?
  • Sản phẩm của bạn phục vụ cho phân khúc thị trường nào?
  • Làm thế nào để người dùng có thể nhận được sản phẩm hoặc dịch vụ từ bạn?
  • Kênh phân phối nào bạn sẽ sử dụng?

Một trong những cách tốt nhất để xác định được phạm vi và quy mô hoạt động là bạn cần chỉ ra sản phẩm hay dịch vụ bạn cung cấp hướng tới chủ yếu là phân khúc thị trường nào, bởi các khâu còn lại của chiến lược bạn sẽ xoay quanh những người này. Họ là ai và họ muốn gì? Tại sao và khi nào họ mua sản phẩm của bạn? Họ đang ở đâu? Và cách tốt nhất để tiếp cận được họ là gì?

Ngoài ra, các tổ chức doanh nghiệp không nhất thiết phải luôn ở một thị trường cố định, có thể lựa chọn việc cạnh tranh ở một thị trường hoàn toàn khác hoặc chuyển sang phân khúc thị trường mới trong phạm vi cùng một danh mục nhất định.

3. Làm thế nào để chúng ta có thể giành chiến thắng?

Để có thể chinh phục được khách hàng mục tiêu, bạn cần tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ độc đáo và hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của khách hàng, thậm chí có thể phải đáp ứng nhu cầu mà chính khách hàng còn chưa nghĩ tới. Hãy bắt đầu suy nghĩ về lựa chọn loại chiến lược bạn sẽ sử dụng.

Nếu như bạn chỉ cung cấp các sản phẩm đã có mặt trên thị trường thì sẽ phải chấp nhận cạnh tranh theo cách không có lợi nhuận, giá càng rẻ càng có ưu thế. Bạn có muốn trở thành nhà cung cấp với chi phí thấp nhất trên thị trường, hay bạn muốn tạo ra một sản phẩm độc quyền?

Tiếp theo, hãy sử dụng các công cụ như phân tích chuỗi giá trị (Value Chain Analysis) để vừa hiểu cách doanh nghiệp của bạn tạo ra giá trị cho khách hàng vừa xác định được các khu vực hoạt động - nơi bạn có thể gia tăng giá trị đó. Ngoài ra, có thể áp dụng thêm các cách thức tiếp cận như một cách mở rộng và đổi mới nâng cấp cho tất cả các lĩnh vực của công ty bạn.

Sau đó, hãy suy nghĩ và xem xét về đối thủ của bạn. Bạn muốn cạnh tranh trực tiếp trong cùng một thị trường, hay muốn dẫn đầu trong một lĩnh vực khác? Các đối thủ của bạn đang hoạt động tốt như thế nào trong lĩnh vực bạn lựa chọn? - Đây là một cân nhắc vô cùng quan trọng. Hãy thu thập thêm thông tin tình báo ở các tổ chức cạnh tranh để xem xét những gì họ đang làm và quan trọng hơn là xem liệu họ có đang thực hiện nó tốt hơn bạn hay không? Từ đó, hãy nhìn lại phân tích USP của bạn để suy nghĩ và điều chỉnh về cách bạn có thể tạo ra một vị thế cạnh tranh thành công và bền vững hơn.

Tóm lại, bạn không cần thiết phải cần một chiến lược phức tạp được đề ra ở cấp độ này để đứng đầu nhưng nó phải là một chiến lược tốt, có cơ hội đem lại thành công. Bạn có thể lên kế hoạch để giành được thị phần lớn trên thị trường dựa trên chi phí thấp hơn, chất lượng cao hơn, thời gian xoay vòng nhanh hơn hoặc kết hợp cả ba. Kinh doanh là một bài toán đơn giản nếu như bạn suy nghĩ nó dựa trên lý thuyết cơ bản là người tiêu dùng đều muốn các sản phẩm và dịch vụ tốt với giá cả phải chăng. Tập trung vào những nguyên lý này và bạn sẽ đưa ra được đường lối đúng đắn và hợp lý.

4. Những nguồn lực nào cần thiết để chúng ta có thể giành chiến thắng?

Bước này được coi là cơ sở hạ tầng hỗ trợ các kế hoạch mà bạn đã phát triển. Để tham gia vào thị trường bạn đã chọn, bạn sẽ cần một bộ nguồn lực cụ thể được áp dụng trong tổ chức của bạn.

Nguồn lực là những điều mà công ty của bạn có thể cung cấp để đưa ra các lựa chọn xuyên suốt cả quá trình. Các nguồn lực sẽ hoạt động một cách hiệu quả khi chúng phù hợp và hỗ trợ cho nhau. Đối với từng sản phẩm và dịch vụ, các nguồn lực bạn cần có thể khác nhau nên nếu công ty của bạn hỗ trợ các thương hiệu khác nhau thì mỗi một thương hiệu có thể có bộ nguồn lực riêng.

Bước đầu tiên, hãy nhìn vào nguồn tài nguyên của tổ chức bạn. Bạn sẽ thuê dây chuyền sản xuất bên ngoài hay tự mình làm ra sản phẩm? Bạn có các yếu tố như tiền mặt, nhà cung cấp và kênh phân phối để hỗ trợ cho thị trường bạn chọn mà không đưa doanh nghiệp của bạn vào trạng thái dễ gặp rủi ro và căng thẳng không? Có nguồn lực nào có thể mang lại cho bạn lợi thế cạnh tranh mang tính độc đáo và bền vững không?

Sau đó, bạn cần đánh giá lại khâu số một và số hai trong bước xác định phạm vi quy mô (bước 2) cũng như mục tiêu chiến thắng (bước 3). Từ đó, thực hiện phân tích năng lực cốt lõi (Core Competence Analysis) nhằm xác định những yếu tố nào bạn cần nhất, lên kế hoạch về cách bạn sẽ xây dựng và củng cố chúng, để chúng có tính bền vững trên thị trường.

5. Hệ thống quản lý nào là cần thiết để hỗ trợ cho phương án của chúng ta?

Bước cuối cùng này được xem là một trong những yếu tố quyết định thành công của chiến lược mà bạn đã đề ra. Nếu bạn không có một hệ thống quản lý hiệu quả để hỗ trợ cho các lựa chọn bạn đã thực hiện ở các khâu trước thì chiến lược của bạn có nguy cơ gặp thất bại.

Hãy xác định những yếu tố tác động chính đến sự thành công của chiến lược và đưa chúng vào các hệ thống đo lường để liên tục theo dõi, báo cáo về chúng. Ngoài ra, hãy chắc chắn về quy trình tạo động lực, hệ thống quản lý hiệu suất và bồi thường. Chiến lược đã đề ra cần các yếu tố này hỗ trợ.

Tiếp theo, dựa trên các quy trình và hệ thống bạn đã xây dựng, bạn đánh giá tính hiệu quả và hữu ích của chúng. Liệu rằng chúng có giúp bạn đưa ra một chiến lược mới hiệu quả hơn không? Đồng thời bạn cũng cần sử dụng các công cụ để đánh giá các khía cạnh của tổ chức xem có cần tới sự thay đổi, tái cấu trúc hay không?

Hãy đảm bảo rằng chiến lược mà bạn đề ra phát triển mạch lạc và nhất quán. Hãy nhớ đây là đại diện cho tập hợp các lựa chọn chiến lược tốt nhất cho công ty của bạn.

Cuối cùng, hãy tiếp tục tinh chỉnh các khâu theo mô hình của Lafley và Martin cho đến khi bạn cảm thấy hài lòng về chiến lược mà mình đã đề ra rồi truyền đại đến cho mọi người trong doanh nghiệp. Những người làm cùng bạn rất quan trọng, họ cần phải nắm bắt được rõ ràng những gì bạn và doanh nghiệp đã làm, đang làm và sẽ làm. Bạn cần đảm bảo mọi cá nhân trong tổ chức đều được thông báo về mục tiêu của tổ chức để mọi người dễ dàng “đồng tâm hiệp lực” hướng đến mục tiêu chung.

Như vậy, thông qua việc sử dụng mô hình năm bước của Lafley và Martin, bạn có thể nhanh chóng tạo ra một bộ chiến lược xuyên suốt giúp doanh nghiệp của bạn có cái nhìn và hướng đi thích hợp, đúng đắn trong nhiều tháng thậm chí là trong nhiều năm tới. Các doanh nghiệp nếu như hoạt động không có một chiến lược cụ thể sẽ nhanh chóng bị đào thải bởi áp lực cạnh tranh trong kinh doanh. Đừng để điều đó xảy ra với công ty của bạn. Hãy sử dụng quy trình năm bước này để xác định rõ ràng chiến lược của doanh nghiệp và có định hướng phát triển lâu dài và thịnh vượng trong tương lai.

Có thể bạn sẽ muốn tham khảo thêm khóa học Học Làm Lãnh Đạo nhằm vạch ra các chiến lược tốt hơn cho doanh nghiệp của mình.

 

Nguyễn Quỳnh Giang

VietnamWorks Learning – Khóa học dành riêng cho người đi làm